عجایب دندان حیوانات (بخش دوم)

معصومه مسافرین ۱۷ مهر ۱۳۹۴ ۰ گلچین تصویری

هشدار: بخش ماهی پیرانا حاوی تصاویر ناراحت‌کننده‌ای است از این‌رو افراد حساس یا دارای مشکلات قلبی تصاویر مربوطه را مشاهده نفرمایند.

دندان حیوانات بسته به این که چه نوع غذاهایی می‌خورند متفاوت است. گوشت‌خواران دارای دندان‌های تیز و گیاه‌خواران دارای دندان‌های تخت می‌باشد. حیوانات تحت تغذیه با هر دو گیاهان و گوشت، مانند انسان، دارای دندان‌های تیز در جلو و دندان‌های مسطح در پشت هستند. اما این قاعده درباره دندان تمام جانوران صادق نیست. برخی از موجودات دندان‌های عجیب و غریبی دارند که با تصوری که شما از دندان دارید اصلا سازگار نیست. در ادامۀ قسمت اول عجایب دندان حیوانات در این قسمت به شرح خصوصیات دندانی سه گونه از خانواده ماهیان پرداخته‌ایم، گونه‌هایی که برخی از آن‌ها علیرغم ظاهری بی‌آزار و جثه‌ای کوچک به مدد دندان‌های خود، در واقعیت گوشت‌خوارانی ترسناک و قاتل هستند و برای انسان و دیگر جانداران خطرناک…

ماهی کله گوسفندی یا ماهی زندانی؛ دندان‌هایی شبیه انسان
این ماهی عجیب و غریب دندان‌هایی دارد که خیلی شبیه دندان‌های انسان هستند، دندانهای این ماهی هم آشنا به نظر می‌رسند و هم غیرواقعی و البته کمی هم ترسناک!
محل زندگی ماهی کله گوسفندی بیش‌تر در آمریکای شمالی است. این ماهی بیش‌تر ترجیح می‌دهد نزدیک سواحل، تخته‌سنگ‌ها و اسکله‌ها زندگی کند. یک ماهی کله گوسفندی می‌تواند تا ۹۱ سانتی‌متر رشد کند و وزنش هم می‌تواند به ۹/۶ کیلوگرم برسد.
صید این ماهی کمی سخت است. بعضی از آن‌ها طعمه را می‌خورند ولی به دام نمی‌افتند. دقیقاً معلوم نیست که چرا نام این ماهی را ماهی کله گوسفندی گذاشته‌اند. شاید به خاطر این بوده است که دندان‌های ماهی کمی شبیه به دندان‌های گوسفند هستند! از طرفی از آنجا که روی بدن نقره‌ای این ماهی‌ها معمولاً ۴ یا ۵ خط سیاه وجود دارد، به همین خاطر به آن‌ها ماهی زندانی هم می‌گویند.
این ماهی‌ها در اوایل زندگیشان تنها می‌توانند از کرم‌ها و گیاهان دریایی تغذیه کنند.
یک ماهی کله گوسفندی بالغ جلوی فکش یک ردیف دندان پیش، در فک بالایی‌اش سه ردیف و در فک پایینی‌اش دو ردیف دندان آسیای بزرگ دارد. این دندان‌ها باعث می‌شوند که ماهی بتواند از موجودات مختلفی مثل بارناکل‌ها، خرچنگ‌ها و میگوها تغذیه کند. وقتی طول ماهی ۴/۵ میلی‌متر است، دندان‌ها شروع به رشد کردن می‌کنند و وقتی طولشان به ۱۵ میلی‌متر می‌رسد دندان‌های پیش ظاهر می‌شوند. در طول ۵۰ میلی‌متری، همه دندان‌های ماهی رشد کرده‌اند.

ردپای ماهی کله گوسفندی در ایران؛ کشف ماهی آمریکایی با دهانی مانند انسان در خراسان
به گزارش خبرنگار قدس آنلاین یک ماهیگیر که برای صید ماهی به سدی درشمال خراسان رضوی رفته بود پس از صید این ماهی متوجه شد که تفاوت فاحشی با سایر ماهیان صید شده در این استان دارد و به همین جهت بسیار شگفت زده شد. این شگفتی وقتی دوچندان شد که دید این ماهی دهانی شبیه دهان انسان و دندان وزبانی درست مانند انسان دارد.
این گونه ماهی نه تنها دراستان خراسان رضوی که تاکنون درهیچ نقطه از ایران صید نشده است . درعین حال این احتمال وجود دارد که این ماهی از کشور ترکمنستان که سرچشمه رودخانه است به پشت سد راه پیدا کرده باشد یا اینکه از سوی برخی افراد به دلایل خاص در پشت سدرها شده باشد. درعین حال چون این ماهی بصورت اکواریومی هم نگهداری نمی‌شود سوالات و ابهامات پیش‌رو برای وجود چنین ماهی عجیب و غریبی در پشت این سد دوچندان شده است.
ماهی‌های دندان‌دار هم دارای ناهنجاری‌های دندانی می‌شوند!
در نگاه اول تشخیص آن که این جسم سفید جلوی دهان ماهی دندان بوده مقداری مشکل است اما از نزدیک‌تر که مشاهده کنید مطمئن می‌شوید که این ماهی دو دندان بزرگ و غیر عادی دارد …
البته این‌گونه ماهی که شباهت بسیار زیادی به ماهی کله گوسفندی دارد یکی از گونه‌های دندان‌دار  بوده ولی دندان‌هایش به صورت غیر طبیعی رشد کرده‌اند.
لامپری یا دهان‌گردماهی؛ حمله مته‌وار
دهان‌گردماهی یا مارماهی دهان‌گرد (لامپری)، نوعی ماهی بی‌آرواره است. دهان‌گردماهیان دهانی قیف‌مانند و مکنده دارند که در آن دندان‌هایی قرار دارد.
در جانورشناسی جانوران این خانواده را ماهیان واقعی نمی‌دانند زیرا ریخت‌شناسی آن‌ها تفاوت زیادی با بقیه ماهیان دارد. این جانوران نخستین جانوران مهره‌دار زمین بوده‌اند.
برخی از گونه‌های دهان‌گردماهی دهان خود را مانند مته وارد بدن دیگر ماهیان می‌کنند و از آن‌ها خون می‌مکند.
(Piranha) روح سیاه سرگردان رودخانه آمازون؛ پیرانا شکم قرمز – قاتل کوچک
ماهی‌ها مخلوقاتی زیبا هستند که به نظر آرام و بی‌آزار می‌رسند اما در این بین ماهیانی هم وجود دارند که برخلاف دیگر ماهی‌ها نه ظاهر زیبایی دارند و نه چندان بی‌آزارند. یکی از این ماهی‌های خطرناک پیراناست که به خاطر خوی درنده اش، پیرانای قاتل نیز نامیده می شود. پیرانا در برخی از کشورها صید شده و به دلیل داشتن گوشتی مطبوع و لذیذ به عنوان غذا مصرف می شود. در کل ۵۰۰ گونه پیرانا در دنیا وجود دارد که ۲۰ گونه آن‌ها گوشتخوار و باقی آن‌ها گیاهخوار هستند. از ۲۰ گونه‌ای که گوشت‌خوار هستند تنها چهار یا پنج نوع از آن‌ها بسیار خطرناک است. پیراناها بیش‌تر در آب‌های آمریکای جنوبی و آمازون که دارای آب روان است زندگی می کنند. آن‌ها معمولاً ماهی‌های کوچک‌تر را گاز گرفته، زخمی می‌کنند و بعد از بی حال شدنشان آن‌ها را می خورند. نکته جالب اینجاست که اگر در این زمان جاندار دیگری به طور اتفاقی در آب بیفتد به اشتباه خورده خواهد شد زیرا وقتی بوی خون به مشام پیرانا می رسد به نوع شکار هیچ دقتی نکرده و فقط برای خوردن آماده می‌شود. این ماهی‌ها مانند کوسه‌ها به بوی خون حساس هستند و به سمت آن جذب می شوند و حتی آن را از چندین متر آن طرف‌تر به خوبی احساس می کنند. یکی از انواع پیرانا که بسیار وحشی و درنده هم هست، پیرانای شکم قرمز است که تقریباً در هر شاخه از رود آمازون تعدادی از آن‌ها یافت می شوند.
 دندان‌های شیری
یکی از موارد بسیار عجیب و قابل توجه در مورد پیرانا جنس دندان‌های آن‌ها است که درست مانند دندان کروکودیل تیز و برنده و محکم است و حتی مانند دندان کروکودیل، دندان‌های پیرانا نیز چندین بار می‌افتند و دندان جدید جایگزین آن‌ها می‌شود. دندان های پیراناها آن‌قدر تیز هستند که در برخی از قبایل هندی و آمریکایی از آن‌ها برای ساختن قیچی و چاقوهای شکار استفاده می‌کنند. البته آن‌ها تمام دندان‌های خود را با هم از دست نمی‌دهند زیرا در این صورت از گرسنگی خواهند مرد. هر کدام از آرواره‌های بالا و پایین آن‌ها به دو قسمت تقسیم شده که در هر بار یک قسمت از این چهار قسمت دندانش را از دست می‌دهد و بعد از گذشت فقط دو روز دندان‌های جدید جایگزین آن‌ها می‌شود. مدل دندان‌های آن‌ها مثلثی شکل بوده و به صورتی است که درست روی هم قرار می‌گیرند، لا‌به‌لای هم رفته، روی هم قفل می‌شوند و بین آن‌ها هیچ فاصله‌ای باقی نمی‌ماند. لثه آن‌ها نیز بسیار کوتاه است به طوری که تنها در قسمت بالایی دندان قرار گرفته و تا بین دندان‌ها پایین نمی‌آید؛ به همین دلیل است که دندان‌های این ماهی مانند لبه چاقو بسیار تیز است و پیرانا می‌تواند با داشتن چنین دندان‌هایی به راحتی تکه‌ای بزرگ از گوشت شکار خود را هر چقدر هم که سفت باشد پاره کند. این دندان‌های برنده قبل از کنده شدن با دندان جدید جایگزین خواهد شد. بنابراین دندان‌های پیرانا در تمام طول عمر تیز می‌ماند و کند نمی‌شود.

پیرانای قاتل
اگر یک شخص بی‌احتیاط دست یا پای خود را در آبی فرو ببرد که یک پیرانای گرسنه در آنجا ساکن است باید فکر سالم در آوردن دستش را از آب از سرش بیرون کند زیرا یک پیرانای گوشت‌خوار بالغ هنگام گرسنگی قادر است انگشت او را در یک چشم بر هم زدن قطع کند و بخورد. آرواره‌های او آن قدر قوی است که حتی استخوان را نیز خرد می کند اما پیراناهای کوچک‌تر تنها می توانند دست و انگشتان را گاز گرفته و آسیب‌های سطحی وارد کنند. همچنین اگر فردی که قسمتی از بدنش زخمی شده و خونریزی دارد در آب برود یا قسمتی را که از آن خون جاری شده است در آب فرو ببرد، پیراناها حتی از راه دور نیز به سمت او کشیده می شوند و فوراً به او حمله خواهند کرد. سرعت خورده شدن گوشت در این ماهی‌ها آن قدر بالاست که اگر یک گاو زخمی در آب بیفتد در مدت تنها ۱۵ دقیقه استخوان‌هایش روی آب شناور خواهد شد. البته این کار یک پیرانا نیست و یک گروه از آن‌ها این بلا را به سر گاو بخت برگشته می‌آورند. به همین خاطر این ماهی در آمریکا لقب درنده‌ترین را به خود اختصاص داده است.
پیراناها جزء آن دسته از ماهی ها هستند که وقتی وجود طعمه را در آب حس کنند، خودشان را استتار کرده و بعد به آرامی به آن نزدیک می شوند و یکدفعه حمله می کنند. معمولاً هم طعمه خود را ربوده به مکان دیگری می برند و بعد شروع به خوردن آن می کنند. پیراناها دوست دارند طعمه خود را به قطعات کوچک‌تر تبدیل کنند و بعد بخورند تا این‌ که آن را درسته ببلعند. هرچه ماهی بزرگ‌تر شود حساسیتش به بوی خون نیز بیش‌تر خواهد شد. پیرانای شکم قرمز خون‌خوارترین نوع پیراناست و چون در آب های کم عمق زندگی می کند، هر موجودی را که در نزدیکی آب باشد یا به داخل آب برود گرفته و پس از مدت کوتاهی استخوان هایش را باقی می گذارد. پیراناها معمولاً به صورت دسته جمعی شکار می کنند. آن‌ها قادرند حتی یک تمساح غول پیکر را نیز از پا درآورده و در عرض یک ساعت آن را بخورند. یکی دیگر از انواع پیراناها که برای انسان بسیار خطرناک است سراسالموس نام دارد که با گاز گرفتن انسان نوعی بیماری به او منتقل کرده که اگر حتی خورده نشود به طور حتم در عرض چند ساعت خواهد مرد. برخی از انواع پیراناها حتی به صدا یا حرکت موجودات در آب نیز حساس بوده و به سرعت به آن‌ها حمله می کنند.
شرح تصویر بالا: یکی از کارگران حفار در یک سکوی گاز را نشان می‌دهد که به درون رود آمازون سقوط کرده است. علیرغم داشتن لباس مجهز غواصی بدلیل شکسته شدن کلاه مخصوص مورد حمله گروهی از ماهیان پیرانا قرار می‌گیرد و ظرف چند دقیقه به طرز فجیعی خورده می‌شود .
شرح تصویر بالا از راست به چپ؛ خورده شدن یک موش صحرایی توسط گروهی از پیراناها / در حمله گله‌ای از ماهی‌های پیرانا گوشت‌خوار به گروهی شناگر در سواحل رودخانه  پارانا در شهر روزاریو آرژانتین واقع در ۳۳۰ کیلومتری شمال غرب بوئنوس آیرس ۷۰ نفر از جمله تعدادی کودک به شدت مجروح شدند. بعد از این حادثه شنا در این سواحل ممنوع شد اما به دلیل گرمای شدید مردم به رغم خطر حمله پیرانا‌ها باز هم به داخل رودخانه می روند.

در ادامه در ویدیوی کوتاه زیر نمایشی از قدرت دندان پیرانا را مشاهده کنید…

در ویدوی زیر گونه‌ای از ماهی که البته برایمان ناشناس است را به نمایش گذاشته‌ایم که با دندان‌هایش قادر به برش دادن قوطی‌های آهنی نیز هست و در شبکه‌های اجتماعی به ماهی دندان‌آهنی مشهور شده است!

1. “fish-iron teeth”